In de naoorlogse tijd die wij als peuters vanachter vaders toonbank voorbij zagen gaan gold de Verzuiling nog als een door iedereen aanvaarde werkelijkheid. Zelf had ik destijds nog teveel babykrullen om dat allemaal te snappen maar grote mensen hadden de maatschappij keurig ingedeeld in sociale groepen die één op één pasten bij een bepaald geloof. De meeste Nederlanders hadden in die tijd nog een overtuiging en brachten hun halve sociale leven door binnen clusters die in overeenstemming met dat geloof de waarden bepaalden. Binnen dat denken paste ook de gewoonte om de inkopen te doen bij leveranciers die tot jouw zuil behoorden.
Solidariteit
Deze vorm van solidariteit ging soms erg ver. Wij werden thuis voor wat de zuivel betrof bediend door twee melkboeren, beiden van hetzelfde houtje, die om de week mijn moeders melkpan kwamen vullen. Voor de bakker gold iets dergelijks. Mijn vader verzocht mijn moeder om geen hemdjes bij V&D te kopen want Vroom noch Dreesman behoorden tot de door hem verkozen bloedgroep. Omgekeerd werd zijn omzet op peil gehouden door geloofsgenoten die om dezelfde reden bij hem de vermicelli en griesmeel insloegen. De arme man trapte op zijn bakfiets de halve stad door om zijn broeders en zusters voor wat betreft de rijst en de suiker in leven te houden.
Katholieke slager
Dat de meest consequente vorm van deze praktijk in mijn jeugd al aan het tanen was bewijst het feit dat wij wel de runderlapjes bij een katholieke slager betrokken. Dat was dan ook onze buurman die ook niet te beroerd was om van ons wel eens de jam en de hagelslag af te nemen. Ook de groenteboer – die ‘niks’ was – glipte door onze strenge regels heen. Hij was een man die een groot vertrouwen had in vaders rechtschapenheid. De aardappelen en appels die wij op de pof kochten werden geadministreerd in een boekje dat we zelf beheerden en eens in de maand afrekenden.
Het is toch maar goed dat de invloed van de Kerk op dit soort zaken voor eens en voor altijd achter ons ligt.
Henk Lemckert
Meer lezen in de serie Herinneringen van een kruidenier?