Lucifersdoosjes
Lucifersdoosjes sparen was een populaire hobby in Nederland in de jaren ’60 en ’70 van de 20e eeuw.
In die tijd waren lucifersdoosjes vaak versierd met kleurrijke en artistieke ontwerpen, wat ze aantrekkelijk maakte voor verzamelaars.
De hobby heeft sindsdien een trouwe schare fans behouden, hoewel de populariteit in de loop der jaren is afgenomen door de opkomst van andere verzamelobjecten en de afname van het gebruik van lucifers.
Onderstaande teksten zijn geschreven door Maarten Brinkman, bestuurslid van de Stichting Studie- en Documentatiegroep Lucifersetiketten.
Website: www.vonkvrij.com Ook de foto’s van de lucifersdoosjes zijn van zijn hand.
Lucifersdoosjes supermarkten
Veel supermarkten hadden hun eigen serie lucifersdoosjes. Hieronder zie je deze series per supermarkt.
A & O
A&O was een Europese vereniging van groothandels en supermarkten. In 1964 sloot het eind jaren 1940 ontstane vrijwillig filiaalbedrijf Nederlandse Grossiersvereniging (NGV) zich hierbij aan en werden de NGV-supermarkten hernoemd tot A&O-supermarkten. In het Nederlands stond de afkorting voor Actief en Ondernemend, internationaal voor ‘Alimentation Organisation’.
De Nederlandse A&O fuseerden in 1979 met onder andere supermarktketens Kroon en TIP tot Markant. Markant fuseerde in 1995 met Vendex tot Vendex-Markant (Radar Food), dat in 1998 onderdeel werd van Laurus. In 2009 werd Laurus overgenomen door Jumbo.
1964
A&O Europa-vlaggen serie
10 etiketten, nrs. 1 t/m 10,
1 paketiket
Het internationale karakter van A&O komt tot uiting in deze eerste serie met 10 Europese vlaggen, waarschijnlijk op dat moment de landen waar de organisatie actief was. De vlaggenafbeeldingen zijn ook door A&O uitgegeven op een serie glazen.
De verkoop van de lucifers werd gestimuleerd door middel van een prijsvraag waarbij men door zoveel mogelijk paketiketten te verzamelen een rondvlucht boven Amsterdam kon winnen.
Deze en verdere series van A&O kun je bekijken in het Kruideniersmuseum.
ALBERT HEIJN
In 1887 nam Albert Heijn sr. De kruidenierszaak in de Kerkbuurt in Oostzaan over van zijn vader Jan. In 1895 opende hij het eerste filiaal in Purmerend en er zouden er nog vele volgen!
1960
Albert Heijn luchtvaartmaatschappij-emblemen
50 etiketten, nrs 1 t/m 50
1 paketiket
Etiketten 3,5,23, 27,28,29, 36,37,38,41 en 50 verticaal, overige horizontaal.
De serie lucifersetiketten werd groots aangekondigd op de voorpagina van de AllerHande nr 51 van Januari 1960 (toen nog een blad op krantenformaat).
In de krant op pagina 3 staat bovendien een artikel over ‘Filumenie-verzamelen van lucifersmerken’ waarin ook de ‘studiegroep Lucifersmerken van de Nederlandse Vereniging De Verzamelaar’ wordt genoemd!
De AH winkeliers ontvingen voorafgaand aan de introductie van de serie op 25 januari een drukvel met de gehele serie met op de achterkant een brief, gedateerd 6 januari 1960. Hierin staat dat men binnenkort een onbestelde zending lucifers ontvangt, maar dat dit nieuws beslist niet mag uitlekken vóór de week dat AllerHande er alles over vertelt. “het is dan ook verboden ook maar één pak éérder te verkopen dan genoemde datum. Onder géén voorwaarde mag van deze strikte instructie worden afgeweken! … op de 25e gaat er een massale display in de winkel en dan moet u eens zien… wij ontketenen hiermee, dat mag u gerust aannemen, een spaarrage bij de jeugd die – nog afgezien van de vraag die gaat ontstaan door de volwassen spaarders van lucifersmerken – de verkoop van AH lucifers zeer sterk zal doen toenemen.”
Deze en verdere series van Albert Heijn kun je bekijken in het Kruideniersmuseum.
50 JAAR ALDI IN NEDERLAND (2023)
Het ‘regent’ jubileumjaren van supermarktketens de laatste tijd. Na het 100-jarig bestaan van de Jumbo (althans, 100 jaar de familie Van Eerd(t) in de levensmiddelen-business) en het 90-jarig bestaan van De Spar in 2022 is het nu de beurt aan de ALDI. Zij ‘vieren’ het feit dat de ALDI, of eigenlijk Albrecht, zich 50 jaar geleden vestigde in Nederland.
Voor de oorsprong van de ALDI moeten we nog 60 jaar verder terug in de tijd. In 1913 begint de dan 27-jarige Karl Albrecht een handel in bakwaren in het Duitse Essen-Schonnebeck. Zijn vrouw Anna opent en jaar later de eerste kruidenierszaak. In 1945 (!) nemen beide zonen Karl en Theo het bedrijf over en beginnen ze met de uitbreiding door filialen te openen, de eerste in 1946 in Essen.
Het concept: beperkt assortiment, producten met hoogwaardige kwaliteit en lage prijzen, speciaal voor het armere deel van de bevolking. In 1954 wordt de oorspronkelijke winkel in Essen de eerste zelfbedieningswinkel en zijn er al 77 winkels in Duitsland. Vanwege het uit de VS overgewaaide discount-idee veranderd men de naam van de winkels in ALDI, afkorting van ALbrecht DIscount.
Nadat er onenigheid is ontstaan over de vraag of er rookwaren mogen worden verkocht in de ALDI besluiten de broers in 1961 om het bedrijf in tweeën te splitsen. Karl gaat verder onder de naam ALDI-Süd (Zuid-West Duitsland, VS, UK, Australië en Oost-Europa) en Theo onder de naam ALDI-Nord (Noord-Duitsland, West- en Zuid Europa). Beide ondernemingen blijven ondanks dat ze elkaars concurrenten zijn wel nauw samenwerken en de broers blijven elkaar wekelijks ontmoeten op zondag na de kerkdienst.
Het Discouter-principe krijgt verder vorm: de ALDI verkoopt geen zgn. A-merken maar alleen eigen huismerken en de artikelen worden nog in de dozen en vaak nog op de pallets in de winkels gezet. Bovendien maakte men geen dure radio- en tv-reclames om zodoende de kosten laag te houden.
In 1973 koopt de Nord-tak van Albrecht het groothandelspand van Combi NV aan de Kwelkade in Tiel en vestigt zich zodoende in Nederland. Al snel gaat men op zoek naar potentiële winkelpanden en worden de eerste supermarkten geopend in Rotterdam-Hillegersberg, Emmen en Emmeloord. Het pand aan de Kwelkade wordt ook omgebouwd tot ‘modern winkelcentrum’.
50 jaar later zijn er ruim 500 filialen in Nederland, zijn de winkels een stuk ruimer en netter van opzet geworden (al zitten de artikelen nog altijd in dozen), verkoopt men ook A-merken, maakt men reclame op televisie en zijn de oude gebouwen in Tiel inmiddels gesloopt.
Lucifersdoosjes
Wat de lucifers van ALDI betreft (daar gaat dit artikel tenslotte over) beperk ik me tot de beginjaren van ALDI in Nederland, pakweg de eerste 10 jaar. In krantenadvertenties uit 1975 staan al ‘Albrecht lucifers’ vermeld maar op dat moment heeft ALDI Nederland nog geen ‘eigen’ lucifers. Dit moeten dus nog uit Duitsland geïmporteerde lucifers zijn geweest.
De eerste ‘eigen’ lucifers verschijnen in het voorjaar van 1976 met een afbeelding van een pak Albrecht goud gemalen koffie, twee jaar later gevolgd door een afbeelding van Tamara bijenhoning.
Op beide etiketten is de naam ALBRECHT nog prominenter aanwezig dan de naam ALDI.
Op het derde etiket uit het voorjaar van 1979 met een afbeelding van 2 flessen Rodiaz wijn is de naam ALDI duidelijker op de voorgrond aanwezig. De lucifers zijn dan nog van Nederlands fabricaat.
Met de sluiting van de fabriek in Eindhoven in 1979 gaat men niet mee als klant van Swedish Match naar Union Allumettière in Geraardsbergen, België maar betrekt men de lucifers uit het voormalig Joegoslavië. Het betreft een wikkel met afbeelding van Brouwmeester pils met een klein paketiket op doosjesformaat.
In de zomer van 1980 verschijnt er weer een etiket, opnieuw met een afbeelding van Albrecht Goud koffie, maar dit maal zonder paketiket.
In 1981 begint men met afbeeldingen van de huismerkartikelen op etiketten die op een standaard wikkel worden verplakt. In de periode tot 1988 zijn er in diverse uitgaves 77 verschillende etiketten verschenen en in die periode is ook 2 keer de tekst op de standaardwikkel aangepast waarbij in 1986 definitief de naam Albrecht is verdwenen van de lucifersdoosjes.
Later in 1988 schakelt men over op wikkels. Eerst nog met de witte achterkant met blauwe tekst (25 stuks) maar al snel word de wikkel aangepast met een nieuwe gele achterkant. Van dit type verschijnen er tot 1993 in diverse uitgaves in totaal 68 stuks.
Een compleet overzicht van al deze serie-etiketten en -wikkels en series die de ALDI ná 1993 nog heeft uitgegeven kunt u vinden in het overzicht ‘Nederlandse series 1954-2020’ op de site www.vonkvrij.com onder het tabblad ‘informatie’.
Beide Albrecht broers zijn inmiddels overleden: Theo in 2010, 88 jaar en Karl in 2014, 94 jaar. De familie heeft tot hun dood altijd zeer teruggetrokken geleefd. Beide broers gaven nooit interviews en zochten nooit de publiciteit, zeker niet na de ontvoering van Theo in 1971 waarbij 7 miljoen Mark aan losgeld is betaald.
62 jaar na de splitsing in Süd en Nord zijn er signalen dat beide om economische redenen weer plannen hebben om te gaan fuseren.
Veel van deze lucifersdoosjes van Aldi kun je bekijken in het Kruideniersmuseum.
50 jaar Kruideniersmuseum
In 2024 bestaan wij 50 jaar!
Lees hier meer over de geschiedenis van ons museum.
Vrijwilligers
Het museum wordt gerund door een groep enthousiaste vrijwilligers.
Klik hier voor de vacatures voor vrijwilligers.
Onze Nieuwsbrief
WIL JE OP DE HOOGTE BLIJVEN VAN ONS LAATSTE NIEUWS?
Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief.